Khi mất điện lưới mà thang máy không tự về tầng gần nhất, người trong cabin phải chờ cứu hộ. Không ít chủ nhà và ban quản lý không biết thang của mình đã có bộ cứu hộ tự động ARD hay chưa, hoặc ARD còn hoạt động hay không, vì thiết bị này chỉ làm việc khi mất điện và thang vẫn chạy bình thường hằng ngày.
Bài viết hướng dẫn cách nhận biết thang máy có ARD, cách kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị và các phương án xử lý nếu thang chưa được trang bị. Nếu chưa rõ ARD là gì và hoạt động ra sao, anh chị có thể đọc trước bài Bộ cứu hộ tự động ARD thang máy hoạt động thế nào? Chủ nhà cần biết gì.
Trả lời ngắn: Muốn biết thang máy có ARD hay không, cần kiểm tra tủ điều khiển, đối chiếu hồ sơ thiết bị và xác nhận với đơn vị bảo trì; chủ nhà chỉ quan sát bên ngoài, không tự mở tủ hay ngắt điện để thử. Nếu đã có ARD, cần kiểm tra định kỳ ắc quy và chạy thử theo quy trình kỹ thuật. Nếu chưa có, có thể lắp thêm ARD, nâng cấp tủ điều khiển hoặc dùng nguồn điện dự phòng (UPS, máy phát), tùy hiện trạng công trình.
Cách xác định thang máy đã có ARD hay chưa
Nên đối chiếu lần lượt theo bốn bước dưới đây, từ việc đơn giản nhất.
Bước 1. Xác định vị trí tủ điều khiển. Tủ thường nằm trong phòng máy, hoặc ở tầng trên cùng đối với thang không phòng máy. Chủ nhà chỉ quan sát bên ngoài, không tự mở tủ.
Bước 2. Quan sát bên ngoài tủ. Các dấu hiệu thường gặp của một bộ ARD:
- Có hộp thiết bị riêng đặt cạnh tủ điều khiển, nối dây vào tủ.
- Có nhãn ghi “ARD”, “Automatic Rescue Device”, “cứu hộ tự động” hoặc tên gọi tương đương.
- Có đèn báo trạng thái hoặc nút thử trên hộp thiết bị.
- Có cụm bình ắc quy trong hoặc ngay cạnh hộp.
Một số bộ ARD được tích hợp ngay trong tủ điều khiển nên không thấy hộp riêng. Trường hợp này cần hồ sơ hoặc kỹ thuật xác nhận.
Bước 3. Đối chiếu hồ sơ. Xem hợp đồng lắp đặt, danh mục thiết bị, biên bản nghiệm thu và hướng dẫn sử dụng, tìm mục “cứu hộ tự động”, “ARD” hoặc “thiết bị cứu hộ khi mất điện”.
Bước 4. Hỏi đơn vị bảo trì (nên hỏi bằng văn bản): thang có ARD không, loại nào, lần kiểm tra ắc quy và chạy thử gần nhất khi nào, có biên bản không.
Có bình ắc quy chưa chắc là có ARD. Thang máy thường có ắc quy nhỏ cho đèn sự cố, chuông báo và liên lạc trong cabin. ARD là bộ thiết bị riêng, có công suất lớn hơn vì phải cấp điện cho cabin di chuyển về tầng. Việc phân biệt nên do kỹ thuật xác nhận.
| Tiêu chí | Ắc quy đèn sự cố và liên lạc | Bộ cứu hộ tự động ARD |
|---|---|---|
| Cấp nguồn cho | Đèn sự cố, chuông báo, liên lạc trong cabin | Máy kéo và hệ thống điều khiển, để cabin di chuyển |
| Đưa cabin về tầng gần nhất khi mất điện | Không | Có |
| Công suất | Nhỏ | Lớn hơn |
| Mục đích | Chiếu sáng, báo gọi, liên lạc | Cứu hộ tự động |
Tủ có điện áp nguy hiểm và thang có thể chuyển động bất ngờ. Chỉ quan sát từ bên ngoài; việc mở tủ do kỹ thuật thực hiện.
Kiểm tra ARD có hoạt động bình thường không
Có ARD chưa đồng nghĩa với việc ARD dùng được khi cần. Ắc quy hao mòn theo thời gian, nên việc kiểm tra nên chia làm ba mức.
Mức 1. Chủ nhà hoặc quản lý quan sát.
- Đèn báo trạng thái trên hộp ARD: đối chiếu với hướng dẫn của thiết bị; có đèn báo lỗi hoặc tiếng bíp bất thường thì báo kỹ thuật.
- Ắc quy có dấu hiệu phồng, rò rỉ hoặc đóng cặn quanh cực (chỉ quan sát khi kỹ thuật đã mở nắp, hoặc qua ảnh kỹ thuật chụp).
- Ngày lắp hoặc ngày thay ắc quy được ghi trên nhãn hoặc trong sổ bảo trì.
- Có biên bản chạy thử ARD gần nhất hay không.
Mức 2. Kỹ thuật kiểm tra trong đợt bảo trì định kỳ. Đo điện áp từng bình và cả bộ, kiểm tra tình trạng cực ắc quy, mạch sạc và các đầu nối, đối chiếu thời gian sử dụng của ắc quy với khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị.
Mức 3. Chạy thử ARD có kiểm soát. Kỹ thuật cắt nguồn điện lưới của thang khi trong cabin không có người, theo dõi cabin có về tầng gần nhất, cửa có mở, đèn và thông báo có hoạt động hay không; sau đó cấp điện lại và kiểm tra thang chạy bình thường. Kết quả ghi thành biên bản. Tần suất chạy thử nên thống nhất với đơn vị bảo trì theo loại thiết bị và khuyến cáo của nhà sản xuất.
Trong cabin có thể đang có người. Nếu ARD hoặc ắc quy không hoạt động, cabin sẽ dừng giữa hai tầng và cần cứu hộ. Việc cắt nguồn không theo quy trình cũng có thể ảnh hưởng đến tủ điều khiển.
Các dấu hiệu cho thấy ARD cần được kiểm tra sớm, như mất điện nhưng cabin không về tầng hoặc cửa không mở, được nêu trong bài Bộ cứu hộ tự động ARD thang máy hoạt động thế nào? Chủ nhà cần biết gì.
Nếu thang chưa có ARD: các phương án
Mỗi công trình phù hợp với một phương án khác nhau. Chi phí và thời gian thực hiện không giống nhau, và phương án áp dụng được còn phụ thuộc loại tủ điều khiển, máy kéo và nguồn điện của công trình.
| Phương án | Nội dung | Phù hợp khi | Điều kiện và giới hạn |
|---|---|---|---|
| 1. Lắp thêm ARD | Bổ sung bộ ắc quy và bộ điều khiển cứu hộ, kết nối vào tủ điều khiển hiện có | Tủ điều khiển và máy kéo còn tốt, tương thích với thiết bị bổ sung | Tùy loại tủ, loại máy kéo và điện áp. Một số tủ đời cũ không tương thích, cần khảo sát |
| 2. Nâng cấp tủ điều khiển có chức năng cứu hộ | Thay tủ hoặc bộ điều khiển thế hệ mới, có tích hợp cứu hộ khi mất điện | Tủ hiện tại không tương thích với ARD hoặc đã đến kỳ cần thay | Chi phí và thời gian thi công cao hơn phương án 1; thang ngừng chạy trong thời gian thi công |
| 3. Dùng UPS công suất phù hợp cho tủ điều khiển | Lắp bộ lưu điện (UPS) cấp nguồn tạm cho tủ điều khiển, biến tần và máy kéo khi mất lưới, để cabin chạy về tầng gần nhất | Tủ điều khiển hỗ trợ chạy bằng nguồn dự phòng, và chưa lắp được ARD chuyên dụng | UPS phải tính theo công suất máy kéo và dòng khởi động nên thường lớn hơn UPS thông dụng. Tủ điều khiển cần cấu hình để cabin chạy tốc độ thấp, về tầng và mở cửa; không phải tủ nào cũng làm được. Cần kỹ thuật khảo sát và tính toán |
| 4. Nối thang vào nguồn máy phát dự phòng | Dùng tủ chuyển nguồn tự động, đưa thang vào nhóm tải được cấp điện khi mất lưới | Tòa nhà đã có máy phát điện | Công suất máy phát phải tính cả dòng khởi động của thang. Máy phát cần thời gian khởi động nên thang vẫn dừng trong khoảng đó. Việc đấu nối do kỹ thuật tính toán và thực hiện |
| 5. Cứu hộ thủ công do kỹ thuật thực hiện | Duy trì quy trình: người trong cabin bấm chuông, quản lý gọi hotline, kỹ thuật được đào tạo đến đưa cabin về tầng và mở cửa | Giải pháp tạm trong lúc chưa thực hiện phương án 1 đến 4, hoặc thang ít người sử dụng | Thời gian chờ phụ thuộc thời điểm kỹ thuật đến được công trình. Người trong cabin phải chờ; tuyệt đối không tự cạy cửa |
ARD là bộ nguồn dự phòng đi kèm phần điều khiển cứu hộ làm riêng cho thang máy. UPS thông thường không có phần điều khiển này, nên chỉ phù hợp khi bản thân tủ điều khiển của thang xử lý được việc đưa cabin về tầng.
Với căn hộ cho thuê và các công trình có nhiều người sử dụng thang trong ngày, nên đánh giá phương án 1 đến 4 trước. Phương án 5 phù hợp làm giải pháp tạm thời hơn là giải pháp lâu dài. Phương án cụ thể chỉ xác định được sau khi kỹ thuật xem tủ điều khiển, máy kéo và nguồn điện tại công trình.
Cần xác nhận chính xác thang đã có ARD chưa?
Kỹ thuật Minh Tâm đến xem tủ điều khiển và hồ sơ thiết bị, kể cả thang do đơn vị khác lắp đặt. Khảo sát miễn phí, phương án và báo giá trong 3 ngày sau khảo sát.
Việc có thể thực hiện ngay trong lúc chưa có ARD
Các việc dưới đây không thay thế ARD nhưng giảm thời gian và rủi ro khi thang dừng do mất điện:
- Dán số hotline của đơn vị bảo trì trong cabin, chữ đủ lớn để đọc được dưới đèn sự cố.
- Kiểm tra đèn sự cố, chuông báo và liên lạc trong cabin trong mỗi đợt bảo trì.
- Thống nhất quy trình với bảo vệ hoặc quản lý tòa nhà: khi nhận cuộc gọi từ cabin thì gọi ai, báo thông tin gì (tên tòa nhà, thang nào, đang ở tầng nào).
- Chỉ để người được đào tạo giữ chìa mở cửa tầng.
- Trao đổi trước với đơn vị bảo trì về cách tiếp nhận và xử lý khi mất điện, và ghi lại bằng văn bản.
Hướng dẫn dành cho người đang ở trong cabin được nêu trong bài Mất điện khi đang đi thang máy: người trong cabin nên làm gì, chủ tòa nhà cần chuẩn bị gì.
Cần kiểm tra tại công trình
Những điểm dưới đây chỉ kiểm tra được khi kỹ thuật đến tận nơi.
- Thang đã có ARD chưa, thuộc loại nào, đặt ở đâu
- Tình trạng ắc quy: điện áp, cực, thời gian sử dụng
- Kết quả chạy thử ARD: cabin có về tầng gần nhất và mở cửa
- Loại tủ điều khiển và máy kéo hiện có, khả năng lắp thêm hoặc nâng cấp
- Đèn sự cố, chuông và liên lạc trong cabin
- Với phương án dùng UPS hoặc máy phát: công suất, tủ chuyển nguồn và cách đấu nối hiện tại
Câu hỏi thường gặp
Thang đang chạy bình thường thì có nghĩa là đã có ARD không?
Không. ARD chỉ làm việc khi mất điện lưới, nên thang chạy bình thường không cho biết thang có ARD hay không, hoặc ARD còn dùng được hay không.
Thấy bình ắc quy trong tủ thì có phải là ARD không?
Chưa chắc. Ắc quy nhỏ cho đèn sự cố, chuông và liên lạc trong cabin cũng thường có. Cần kỹ thuật hoặc hồ sơ thiết bị để xác nhận.
Có thể tự ngắt cầu dao để thử ARD không?
Không nên. Việc thử cần thực hiện khi cabin không có người và theo quy trình do kỹ thuật thực hiện.
Thang chưa có ARD thì có phải thay thang không?
Không nhất thiết. Tùy loại tủ điều khiển và máy kéo hiện có, thang có thể được lắp thêm ARD hoặc nâng cấp tủ điều khiển. Cần khảo sát thực tế mới kết luận được.
ARD có cần thay ắc quy không?
Có. Ắc quy ARD là vật tư hao mòn, cần được kiểm tra và thay theo tình trạng thực tế và khuyến cáo của nhà sản xuất để ARD hoạt động khi mất điện.
Bao lâu nên kiểm tra ARD một lần?
Nên kiểm tra ARD trong các đợt bảo trì định kỳ của thang máy. Ngoài việc quan sát ắc quy, kỹ thuật có thể đo điện áp, kiểm tra mạch sạc và chạy thử theo quy trình kỹ thuật.
Có thể dùng UPS thay cho ARD không?
Có thể trong một số trường hợp, nhưng không phải thang nào cũng áp dụng được. UPS phải đủ công suất cho máy kéo và biến tần, và tủ điều khiển phải hỗ trợ chế độ chạy cứu hộ bằng nguồn dự phòng. Cần kỹ thuật khảo sát trước khi quyết định.
Việc biết rõ thang đã có ARD hay chưa, và ARD còn dùng được hay không, giúp chủ nhà chọn đúng phương án trước khi xảy ra mất điện. Minh Tâm nhận kiểm tra, bảo trì và sửa chữa thang máy tại Đà Nẵng, hiện đang bảo trì hơn 55 thang, kể cả thang do đơn vị khác lắp đặt.
Thang chưa có ARD, nên chọn phương án nào?
Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp kỹ thuật Minh Tâm. Kỹ thuật đến xem tủ điều khiển, máy kéo và nguồn điện, sau đó gửi phương án và báo giá trong 3 ngày sau khảo sát. Nếu thang đang có người kẹt, gọi ngay, không dùng form.
Để lại một bình luận